Η εποχική γρίπη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη τόσο στην Ελλάδα όσο και στο μεγαλύτερο μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου. Η έναρξη ήρθε αρκετά νωρίτερα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους και με ένταση. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα (μέχρι 5 Ιανουαρίου 2026), παρατηρείται διπλασιασμός των νοσοκομειακών εισαγωγών στην Ελλάδα την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου 2025, ενώ η κορύφωση αναμένεται στα τέλη Ιανουαρίου. Στις ΗΠΑ, εκτιμώνται ήδη 7,5 εκατομμύρια κρούσματα, 81.000 νοσηλείες και πάνω από 3.100 θάνατοι, με την δραστηριότητα να σπάει ρεκόρ. Παγκοσμίως, η δραστηριότητα αυξήθηκε από τον Οκτώβριο 2025, με κυρίαρχους τους ιούς τύπου A.

Επιδημιολογική Εικόνα (Ιανουάριος 2026)

• Στην Ελλάδα, η δραστηριότητα ξεκίνησε νωρίς (τέλη Νοεμβρίου – αρχές Δεκεμβρίου 2025) και εντάθηκε από τα Χριστούγεννα. Οι εισαγωγές σε νοσοκομεία διπλασιάστηκαν την εβδομάδα 22-28 Δεκεμβρίου, με πολλές σοβαρές περιπτώσεις σε μη εμβολιασμένους. Η κορύφωση προβλέπεται στα τέλη Ιανουαρίου, με αύξηση και σε άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις.
• Κυρίαρχο στέλεχος: Influenza A(H3N2) – κυρίως ο νέος υποκλάδος K (J.2.4.1), ο οποίος εμφανίστηκε μαζικά από τον Αύγουστο 2025 στο Νότιο Ημισφαίριο και εξαπλώθηκε σε >34 χώρες. Δεν δείχνει σημαντικά αυξημένη βαρύτητα, αλλά ο κίνδυνος παραμένει υψηλός για ευπαθείς ομάδες.
• Στις ΗΠΑ, η δραστηριότητα είναι υψηλή και αυξανόμενη, με 8 παιδιατρικούς θανάτους μέχρι την εβδομάδα 51 (Δεκέμβριος 2025). Στην Ευρώπη, η επιδημία είναι έντονη και αναμένεται κορύφωση αρχές Ιανουαρίου, πιέζοντας τα συστήματα υγείας.

Τι Είναι ο Ιός της Γρίπης;

Η γρίπη είναι μια κοινή λοίμωξη του αναπνευστικού που προκαλείται από ιούς της γρίπης (οικογένεια ορθομυξοϊών). Επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, ιδιαίτερα το χειμώνα, και μπορεί να κυμαίνεται από ήπια συμπτώματα μέχρι σοβαρές επιπλοκές. Ο ιός μεταλλάσσεται συχνά, γι’ αυτό εμφανίζονται νέα στελέχη κάθε σεζόν.

Τύποι Ιού

• Τύπος A: Ο πιο συχνός και επικίνδυνος, προκαλεί επιδημίες και πανδημίες (π.χ. H1N1, H3N2). Μεταδίδεται και από ζώα.
• Τύπος B: Προκαλεί εποχικές επιδημίες, αλλά λιγότερο σοβαρές.
• Τύπος C: Συνήθως ήπιος, σαν κοινό κρυολόγημα.

Πώς Μεταδίδεται;

Εξαπλώνεται μέσω σταγονιδίων από βήχα, φτέρνισμα ή ομιλία. Επίσης, αγγίζοντας μολυσμένες επιφάνειες και μετά το πρόσωπο. Ευκολότερη σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό.

Συμπτώματα

Εμφανίζονται ξαφνικά, 1-4 ημέρες μετά τη μόλυνση:

• Υψηλός πυρετός
• Βήχας, πονόλαιμος
• Καταρροή, βουλωμένη μύτη
• Πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι
• Κόπωση, ρίγη Στα παιδιά/ηλικιωμένους μπορεί να προκαλέσει εμετούς ή διάρροια.

Σύνθεση Εμβολίων και Αποτελεσματικότητα (2025-2026)

Όλα τα εμβόλια είναι τριδύναμα (χωρίς B/Yamagata):

Το συστατικό A(H3N2) ανανεώθηκε. Εκτιμήσεις αποτελεσματικότητας: ~50% μείωση επισκέψεων/νοσηλειών στο Νότιο Ημισφαίριο. Στην Ευρώπη/ΗΠΑ, μέτρια-καλή προστασία έναντι του υποκλάδου K, μειώνοντας σοβαρές εκβάσεις κατά ~50%. Το εμβόλιο δεν είναι τέλειο, αλλά σώζει ζωές – ιδιαίτερα σε ευπαθείς.

Ποιοι Πρέπει να Εμβολιαστούν (ΕΟΔΥ & CDC)

Συνιστάται σε όλους ≥6 μηνών. Υψηλή προτεραιότητα (δωρεάν στην Ελλάδα):

• ≥60-65 ετών
• Χρόνια νοσήματα (πνεύμονες, καρδιά, διαβήτης κ.λπ.)
• Έγκυες, λεχώνες
• Παιδιά σε ασπιρίνη
• Ιδρύματα, υγειονομικοί, φροντιστές.

Εμβολιαστείτε τώρα – ακόμα και τώρα προστατεύει από σοβαρές εκβάσεις.

Αντιϊκά Φάρμακα

Πρώτης επιλογής (εντός 48 ωρών):

1. Oseltamivir– από στόμα.
2. Baloxavir– μία δόση.

Χρήση σε νοσηλευόμενους, σοβαρές περιπτώσεις, ευπαθείς.

Βασικές Συμβουλές Πρόληψης (ΕΟΔΥ – Ιανουάριος 2026)

1. Εμβολιασμός άμεσα.
2. Υγιεινή χεριών, αποφυγή αγγίγματος προσώπου.
3. Μείνετε σπίτι αν είστε άρρωστοι (4-5 μέρες).
4. Μάσκα σε συνωστισμό/υπηρεσίες υγείας για τους ευπαθείς.
5. Άμεση ιατρική βοήθεια για τους ευπαθείς με συμπτώματα.

Διάγνωση της Γρίπης

Γίνεται βάσει των συμπτωμάτων, αλλά επιβεβαίωση με:

• Rapid Antigen Test (RIDT): Γρήγορο (10-15 λεπτά), μέτρια ευαισθησία (~63%).
• PCR (RT-PCR): Χρυσός κανόνας, ανιχνεύει γενετικό υλικό.

Σε νοσηλεία (π.χ. πνευμονία):

• Ακτινογραφία θώρακος.
• Αιματολογικές εξετάσεις.
• Οξυμετρία.
• Καλλιέργειες για άλλα παθογόνα.

Αν έχετε συμπτώματα, συμβουλευτείτε γιατρό άμεσα – η έγκαιρη διάγνωση βοηθά τη θεραπεία και την πρόληψη της εξάπλωσης.

Η περίοδος 2025-2026 ξεκίνησε πρώιμα και με ιδιαίτερη ένταση λόγω H3N2-K. Ο εμβολιασμός και τα μέτρα υγιεινής είναι τα καλύτερα όπλα.

Πηγές: ΕΟΔΥ εβδομαδιαίες εκθέσεις, CDC FluView (Εβδομάδα 51/2025), WHO updates, MMWR 2025. Τελευταία ενημέρωση: 5 Ιανουαρίου 2026.

Βιβλιογραφία

(Ενημερωμένη με βάση τα δεδομένα μέχρι 5 Ιανουαρίου 2026)

1. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Εβδομαδιαία Έκθεση Επιτήρησης Γρίπης – Εβδομάδα 52/2025 (30 Δεκεμβρίου 2025 – 5 Ιανουαρίου 2026). Διαθέσιμο στο: https://eody.gov.gr/disease/anagkefalaiosi-epidimiologikis-epitirisis-gripis/
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Weekly U.S. Influenza Surveillance Report – Week 51 ending December 21, 2025 (FluView). Διαθέσιμο στο: https://www.cdc.gov/flu/weekly/
3. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Influenza virus characterisation, summary Europe, December 2025. Stockholm: ECDC; 2025.
4. World Health Organization (WHO). Recommendations for influenza vaccine composition for the 2025-2026 northern hemisphere influenza season. Διαθέσιμο στο: https://www.who.int/news/item/27-02-2025-recommendations-announced-for-influenza-vaccine-composition-for-the-2025-2026-northern-hemisphere-influenza-season
5. CDC. Interim Estimates of 2025–2026 Seasonal Influenza Vaccine Effectiveness — United States, December 2025. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2025;74(50):1–6.
6. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Seasonal influenza – annual epidemiological report for 2025/2026 season (updated January 2026).
7. Grohskopf LA, et al. Prevention and Control of Seasonal Influenza with Vaccines: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices — United States, 2025–26 Influenza Season. MMWR Recomm Rep. 2025;74(3):1–25.
8. WHO Global Influenza Surveillance and Response System (GISRS). Influenza Update N° 2025-12 (issued 30 December 2025).
9. ΕΟΔΥ. Ανακοίνωση για την έναρξη της εποχικής γρίπης 2025-2026 και συστάσεις εμβολιασμού. Δελτίο Τύπου, 15 Δεκεμβρίου 2025.
10. CDC. Antiviral Treatment of Influenza. Clinical Guidance (updated October 2025). Διαθέσιμο στο: https://www.cdc.gov/flu/professionals/antivirals/index.htm
11. Uyeki TM, et al. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America: 2025 Update on Diagnosis and Treatment of Seasonal Influenza. Clin Infect Dis. 2025 (in press).
12. European Medicines Agency (EMA). Summary of Product Characteristics – Xofluza (baloxavir marboxil). Updated 2025.

Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, η λιραγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, αναπτύχθηκαν αρχικά για τη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Σήμερα αποτελούν από τα πιο δημοφιλή φάρμακα παγκοσμίως, χάρη στην εξαιρετική τους αποτελεσματικότητα στον έλεγχο της γλυκόζης και στην απώλεια βάρους. Η έρευνα εξετάζει πλέον και άλλες πιθανές χρήσεις, με ιδιαίτερα ενθαρρυντικά πρώιμα δεδομένα για νευροεκφυλιστικές παθήσεις (π.χ. Alzheimer) και κάποιες μορφές καρκίνου.

Τι είναι το GLP-1; Το GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) είναι μια ορμόνη που παράγεται κυρίως στο έντερο μετά τα γεύματα (και σε μικρότερο βαθμό στον εγκέφαλο). Οι κύριες δράσεις του είναι:

• Αύξηση έκκρισης ινσουλίνης μόνο όταν ανεβαίνει το σάκχαρο (γλυκόζο-εξαρτώμενη δράση → χαμηλός κίνδυνος υπογλυκαιμίας)
• Μείωση έκκρισης γλυκαγόνης
• Επιβράδυνση κένωσης στομάχου
• Ενίσχυση αισθήματος κορεσμού μέσω δράσης στον εγκέφαλο

Το φυσικό GLP-1 διασπάται πολύ γρήγορα (σε λίγα λεπτά), γι’ αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φάρμακο.

Πώς λειτουργούν οι αγωνιστές GLP-1; Τα φάρμακα αυτά μιμούνται τη δράση του GLP-1, αλλά είναι ανθεκτικά στη γρήγορη διάσπαση. Δεσμεύονται συχνά σε αλβουμίνη (παρατεταμένη δράση), ενεργοποιούν τους υποδοχείς GLP-1 στο πάγκρεας, το έντερο και τον εγκέφαλο και επιφέρουν:

• Βελτιωμένο έλεγχο σακχάρου
• Μείωση όρεξης & σημαντική απώλεια βάρους (συνήθως 10-20%+ σε ένα έτος)
• Καρδιο-νεφρική προστασία (σε πολλές μελέτες)

Οφέλη & Προφυλάξεις

Κύρια οφέλη:

• Άριστος έλεγχος σακχάρου & μείωση επιπλοκών διαβήτη τύπου 2
• Σημαντική απώλεια βάρους & βελτίωση μεταβολικών παραμέτρων (λιπίδια, πίεση, λιπώδες ήπατος)
• Μείωση καρδιαγγειακού κινδύνου & νεφρικής δυσλειτουργίας (σε πολλούς ασθενείς)
• Έντονη διερεύνηση για νευροπροστατευτική δράση (Alzheimer, Parkinson) και πιθανή ωφέλεια σε ορισμένες μορφές καρκίνου (μέσω μείωσης φλεγμονής & παχυσαρκίας)

Συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες:

• Γαστρεντερικά (ναυτία, έμετοι, διάρροια) – συνήθως βελτιώνονται με τον χρόνο & αργή αύξηση δόσης.
• Απώλεια μυϊκής μάζας (συχνά 15-40% της συνολικής απώλειας βάρους) → φυσιολογική σε ταχεία απώλεια, αλλά χρειάζεται προσοχή σε ηλικιωμένους ή ήδη αδύναμους. Πρόληψη: επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης (1.6-2.2 g/kg) + τακτική άσκηση με αντιστάσεις
• Σπάνια: παγκρεατίτιδα, χολοκυστεκτομή, αφυδάτωση → πιθανή έμμεση επίδραση σε νεφρούς (π.χ. λίθοι από αφυδάτωση, όχι άμεσα από το φάρμακο)

Οι αγωνιστές GLP-1 αποτελούν σήμερα ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία στη μάχη κατά του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, με συνεχώς διευρυνόμενες ενδείξεις. Η χρήση τους πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση, με προσαρμοσμένη δόση, σωστή ενυδάτωση και προσοχή στη διατήρηση μυϊκής μάζας.

Παρακολούθηση ασθενούς & απαραίτητες εξετάσεις:

 Η χρήση αγωνιστών GLP-1 απαιτεί τακτική ιατρική παρακολούθηση για αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, διαχείριση παρενεργειών και πρόληψη επιπλοκών. Οι συστάσεις βασίζονται σε κατευθυντήριες οδηγίες (ADA 2025–2026, EMA/FDA) και την κλινική πρακτική.

Προτεινόμενο εργαστηριακό monitoring:

• Πριν την έναρξη (baseline): Γενική αίματος, HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ, ηπατικές & νεφρικές δοκιμασίες (κρεατινίνη/eGFR), ηλεκτρολύτες, TSH, ουρικό οξύ.
• Κάθε 3–6 μήνες (πρώτος χρόνος): HbA1c (κύριος δείκτης), λιπίδια, ηπατικές/νεφρικές δοκιμασίες, ηλεκτρολύτες (ιδίως αν υπάρχουν γαστρεντερικά συμπτώματα).
• Κάθε 6–12 μήνες ή ανάλογα: TSH, βιταμίνη B12 & D (σε μεγάλη απώλεια βάρους), πρωτεΐνη/αλβουμίνη (για μυϊκή μάζα).
• Άμεσα αν χρειάζεται: Αμυλάση/λιπάση (υποψία παγκρεατίτιδας), υπέρηχος κοιλίας (χοληδόχος κύστη), πλήρης έλεγχος ηλεκτρολυτών/νεφρικής λειτουργίας σε αφυδάτωση.

Συμβουλές για καλύτερη ασφάλεια:

• Επαρκής ενυδάτωση (2–3 λίτρα νερό/ημέρα)
• Διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη (1.6–2.2 g/kg) + άσκηση με αντιστάσεις για προστασία μυών
• Τακτική επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό

Οι αγωνιστές GLP-1 αποτελούν σήμερα ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία στη μάχη κατά του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, με συνεχώς διευρυνόμενες ενδείξεις. Η χρήση τους πρέπει να γίνεται υπό στενή ιατρική παρακολούθηση, με εξατομικευμένο πλάνο εξετάσεων, σωστή ενυδάτωση και προσοχή στη διατήρηση μυϊκής μάζας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία (ενημερωμένη Ιανουάριος 2026)

1. American Diabetes Association. 9. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S181–S206. (Κύριες συστάσεις για GLP-1 RAs, tirzepatide, καρδιο-νεφρική προστασία και monitoring.)
2. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026 (Summary of Revisions). Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S6–S10. (Ενημερώσεις για χρήση σε type 1 diabetes, MASLD/MASH, heart failure και νεφρική νόσο.)
3. Perkovic V, et al. Effects of semaglutide on chronic kidney disease in patients with type 2 diabetes. N Engl J Med. 2024;391(2):109–121. (FLOW trial – νεφρική προστασία.)
4. Lincoff AM, et al. Semaglutide and cardiovascular outcomes in obesity without diabetes (SELECT trial). N Engl J Med. 2023;389(24):2221–2232. (Επέκταση σε νεφρική & μακροπρόθεσμη προστασία 2024–2025.)
5. Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205–216. (SURMOUNT trials – βάρος, μεταβολικά οφέλη, lean mass απώλεια.)
6. Wilding JPH, et al. Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989–1002. (STEP trials – απώλεια μυϊκής μάζας & πρόληψη.)
7. Gandhi A, Parhizgar A. GLP-1 receptor agonists in Alzheimer’s and Parkinson’s disease: endocrine pathways, clinical evidence, and future directions. Front Endocrinol. 2025;16:1708565. (Ανασκόπηση νευροπροστασίας, EVOKE trials σε εξέλιξη.)
8. Tang H, et al. GLP-1RA and SGLT2i medications for Type 2 diabetes and Alzheimer disease and related dementias. JAMA Neurol. 2025;82:439–449. (Πραγματικά δεδομένα για μείωση κινδύνου Alzheimer.)
9. Kosiborod MN, et al. Effects of semaglutide on symptoms, function, and quality of life in patients with heart failure with preserved ejection fraction and obesity. Circulation. 2024;149(3):204–216. (STEP-HFpEF – καρδιακή ανεπάρκεια.)
10. WHO Guideline on the use of glucagon-like peptide-1 (GLP-1) receptor agonists and GIP/GLP-1 dual agonists in the treatment of obesity in adults. 2025. (Συγκριτική αποτελεσματικότητα semaglutide, tirzepatide, liraglutide.)
11. Papatheodorou K, et al. Comparative Safety of GLP-1/GIP Co-Agonists Versus GLP-1 Receptor Agonists for Weight Loss: A Systematic Review. PMC. 2025. (Σύγκριση παρενεργειών, συμπεριλαμβανομένων χολολιθίασης & νεοπλασμάτων.)
12. Hölscher C. Incretin hormones GLP-1 and GIP normalize energy utilization and reduce inflammation in the brain in Alzheimer’s disease and Parkinson’s disease. CNS Drugs. 2025;39:1201–1220. (Μηχανισμοί νευροπροστασίας & πιθανά οφέλη σε καρκίνο μέσω φλεγμονής.)

🔍 Τι είναι η φλεγμονη?

Η φλεγμονή είναι μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού σε μία βλάβη, όπως μολύνση από βακτήρια ή ιούς, τραυματισμός ή βλάβη από χημικές ουσίες. Ο σκοπός της είναι να προστατεύσει το σώμα, να απομακρύνει τον ερεθιστικό παράγοντα και να ξεκινήσει την επούλωση των ιστών. Τα συμπτώματα της οξείας (άμεσης) φλεγμονής περιλαμβάνουν ερυθρότητα, πρήξιμο, θερμότητα, πόνο και απώλεια λειτουργίας στην περιοχή. Αν όμως η φλεγμονή παραμείνει για μεγάλο διάστημα (χρόνια φλεγμονή), μπορεί να γίνει μέρος του προβλήματος, προκαλώντας περαιτέρω βλάβη.  

🔥 Πώς ξεκινά η φλεγμονή — απλοί παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

• Αναγνώριση του προβλήματος

Τα κύτταρα διαθέτουν ειδικούς υποδοχείς (PRRs) που αναγνωρίζουν:

• PAMPs (μόρια μικροβίων)
• DAMPs (σήματα από κατεστραμμένα κύτταρα)

• Έναρξη της αντίδρασης

Με την ενεργοποίηση των υποδοχέων παράγονται κυτταροκίνες:

• IL-1, TNF-α → έναρξη φλεγμονής
• IL-6 → παραγωγή CRP από το ήπαρ

• Στρατολόγηση κυττάρων άμυνας

Αγγεία διαστέλλονται και επιτρέπουν την είσοδο:

• ουδετερόφιλων
• μακροφάγων
• λεμφοκυττάρων

• Καταστροφή του επιβλαβούς παράγοντα

Τα κύτταρα της άμυνας καθαρίζουν μικρόβια και νεκρά κύτταρα.

• Απενεργοποίηση και επούλωση

Όταν το πρόβλημα λυθεί, η φλεγμονή πρέπει να “σβήνει” και ο ιστός να επουλώνεται.

Όταν αυτό δεν γίνει σωστά → χρόνια φλεγμονή.

🔹 Γιατί η χρόνια φλεγμονή είναι επιβλαβής 

Η  χρόνια φλεγμονή , αντί να προστατεύει, αρχίζει να καταστρέφει ιστούς και να προάγει παθολογικές διαδικασίες. Συγκεκριμένα: 

• Συνεχής βλάβη ιστών: τα κύτταρα του ανοσοποιητικού παραμένουν ενεργοποιημένα και προκαλούν μικρο-καταστροφές στους ιστούς.
• Ίνωση και ουλές: το σώμα προσπαθεί να «επιδιορθώσει» συνεχώς, οδηγώντας σε σκλήρυνση/ίνωση οργάνων.
• Δυσλειτουργία οργάνων: νεφρά, ήπαρ, πνεύμονες και αρθρώσεις επηρεάζονται από τη μακροχρόνια φλεγμονή.
• Προώθηση χρόνιων νοσημάτων: συμβάλλει στην αθηροσκλήρωση, το διαβήτη τύπου 2, τον καρκίνο, το Alzheimer, τα αυτοάνοσα νοσήματα.
• Εξάντληση του ανοσοποιητικού: το σύστημα «κουράζεται» και γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό σε πραγματικές απειλές.

🧩 Φλεγμονή στα αυτοάνοσα νοσήματα

Στα αυτοάνοσα νοσήματα, η φλεγμονή δεν προκαλείται από μικρόβια αλλά από λανθασμένη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού απέναντι στα ίδια τα κύτταρα του σώματος. Το ανοσοποιητικό τα «μπερδεύει» με ξένα και τα επιτίθεται.

Αυτό οδηγεί σε:

• Χρόνια, επίμονη φλεγμονή
• Συνεχή παραγωγή κυτταροκινών (IL-1, IL-6, TNF-α)
• Προοδευτική καταστροφή ιστών (αρθρώσεις, έντερο, δέρμα, θυρεοειδής κ.ά.)

Σε αντίθεση με μια λοίμωξη όπου η φλεγμονή είναι παροδική, στα αυτοάνοσα ο κύκλος «ερεθισμός → φλεγμονή → βλάβη» δεν σταματά αυτόματα.

Γι’ αυτό οι ασθενείς συχνά έχουν:

• αυξημένη CRP, ΤΚΕ, φερριτίνη
• ειδικά αυτοαντισώματα (ANA, anti-CCP, RF κ.ά.)

Η θεραπεία στοχεύει στο να “χαμηλώσει” αυτή τη λανθασμένη ανοσολογική επίθεση.

🧪 Οι βασικότεροι εργαστηριακοί δείκτες φλεγμονής

CRP – C-reactive protein

Ανεβαίνει γρήγορα σε βακτηριακές λοιμώξεις, τραυματισμό, ενεργά αυτοάνοσα.

ΤΚΕ – Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών

Δείκτης χρόνιας φλεγμονής. Μπορεί να παραμένει αυξημένη ακόμη κι όταν τα συμπτώματα υποχωρούν.

Λευκά αιμοσφαίρια

• ↑ Ουδετερόφιλα → συνήθως βακτηριακά αίτια
• ↑ Λεμφοκύτταρα → ιογενείς λοιμώξεις
• ↑ Ηωσινόφιλα → αλλεργίες, παράσιτα

Προκαλσιτονίνη (PCT)

Βοηθά στη διάκριση σοβαρών βακτηριακών λοιμώξεων/σηψαιμίας από ιογενείς. Αυξημένη προκαλσιτονίνη υποδηλώνει έντονη φλεγμονή από βακτηριακή λοίμωξη.

Φερριτίνη

Πρωτεΐνη οξείας φάσης, αυξάνεται σε λοιμώξεις, αυτοάνοσα, πολύ έντονη φλεγμονή

🧭 Συμπέρασμα

Η φλεγμονή είναι ένας εξαιρετικά ρυθμισμένος μηχανισμός άμυνας, απαραίτητος για την επιβίωση, ο οποίος ορισμένες φορές μπορεί να προκαλέσει και βλάβη.  Οι εξετάσεις αίματος προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για το είδος και τη βαρύτητα της φλεγμονής και βοηθούν στον διαχωρισμό λοιμώξεων από αυτοάνοσες διεργασίες. Η κατανόηση της φλεγμονής — τόσο της φυσιολογικής όσο και της παθολογικής — αποτελεί βασικό κομμάτι της παθοφυσιολογίας και έχει άμεση κλινική εφαρμογή στην καθημερινή ιατρική πράξη σε όλες τις ειδικότητες.

📚 Βιβλιογραφία

1. Kumar, Abbas, Aster. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th Edition. Elsevier, 2021.
2. Medzhitov R. “Origin and physiological roles of inflammation.” Nature. 2008.
3. Nathan C., Ding A. “Nonresolving inflammation.” Cell. 2010.
4. EFIS (European Federation of Immunological Societies). Position statements on inflammation and immune response, 2020–2024.
5. Chen L, Deng H, et al. “Inflammatory responses and inflammation-associated diseases.” Int J Biol Sci. 2018.
6. Marshall JC, et al. “Biomarkers of systemic inflammation.” Crit Care Clin. 2020.

Το μεταλοιμώδες εξάνθημα είναι ένα δερματικό εξάνθημα που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ή μετά από μία ιογενή λοίμωξη, χωρίς να οφείλεται στην παρουσία του ίδιου του ιού στο δέρμα. Αντίθετα, πρόκειται για ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού καθώς προσπαθεί να επανέλθει μετά το επεισόδιο της λοίμωξης.

Είναι καλοήθες, δεν μεταδίδεται, και συνήθως υποχωρεί από μόνο του μέσα σε λίγες ημέρες.

🔍 Πώς μοιάζει;

• Ροζ ή κόκκινες κηλίδες, επίπεδες ή ελαφρώς υπερυψωμένες
• Μπορεί να είναι διάσπαρτο ή συμμετρικό
• Μπορεί να προκαλεί ελάχιστη ή καθόλου φαγούρα
• Διαρκεί 2–5 ημέρες
• Δεν αφήνει σημάδια

🕒 Πότε εμφανίζεται;

Υπάρχουν δύο μορφές:

• Κλασικό μεταλοιμώδες εξάνθημα Εμφανίζεται όταν πέφτει ο πυρετός ή 1–3 ημέρες μετά τη λοίμωξη
• Πρώιμο ανοσολογικό εξάνθημα: Σε ορισμένα άτομα εμφανίζεται νωρίς, ακόμα και την 1η–2η ημέρα της λοίμωξης, ενώ υπάρχει ακόμη πυρετός. Αυτό οφείλεται και πάλι στην ανοσολογική ενεργοποίηση, όχι σε αλλεργία.

❓ Γιατί κάποιοι εμφανίζουν εξάνθημα και άλλοι όχι;

Γιατί δεν ευθύνεται μόνο ο ιός — ευθύνεται ο οργανισμός.

Παράγοντες:

• διαφορετική ανοσολογική απόκριση
• ευαισθησία δέρματος / ατοπική προδιάθεση
• λήψη φαρμάκων κατά τη λοίμωξη (π.χ. αντιβιοτικά)
• έντονη παραγωγή κυτταροκινών σε ορισμένα άτομα
• γενετική προδιάθεση
• συνοδά προβλήματα (στρες, έλλειψη ύπνου, παχυσαρκία, μεταβολικές διαταραχές)

🧬 Γιατί μπορεί κάποιος να αρχίσει να εμφανίζει μεταλοιμώδη εξανθήματα ξαφνικά στην ενήλικη ζωή;

Είναι ιδιαίτερα συχνό φαινόμενο και εξηγείται από:

1. Αλλαγή στη λειτουργία του ανοσοποιητικού με την ηλικία

Το ανοσοποιητικό μπορεί να γίνει πιο “αντιδραστικό” με αποτέλεσμα να ππροκαλέιται πιο εντονη φλεγμονώδης αντίδραση.

2. Έκθεση σε νέους ιούς (π.χ. μέσω παιδιών)

Ορισμένοι ενήλικες συναντούν για πρώτη φορά ιούς που προκαλούν εξανθήματα.

3. Παράγοντες τρόπου ζωής

Χρόνιο στρες, κακός ύπνος, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία — όλα τροποποιούν τη φλεγμονώδη απόκριση.

4. Ευαισθητοποίηση του δέρματος με την πάροδο των χρόνων

Η ξηρότητα και η δυσλειτουργία του δερματικού φραγμού κάνουν το δέρμα πιο ευαίσθητο.

5. Ισχυρή ιογενής λοίμωξη που “ξυπνάει” την ανοσολογική απόκριση

Μετά από έντονη ίωση το δέρμα γίνεται πιο επιρρεπές σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

⚠️ Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση;

• εξάνθημα που δεν «ασπρίζει» με πίεση
• αιμορραγικές βλάβες
• διάρκειας >5–7 ημερών
• συνοδεία δύσπνοιας, έντονης κακουχίας ή οιδήματος
• υψηλός πυρετός που επιμένει

Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, πρόκειται για αθώα αντίδραση.

⚠️ Συμπέρασμα

Το μεταλοιμώδες εξάνθημα αποτελεί μια συχνή, καλοήθη και αυτοπεριοριζόμενη δερματική εκδήλωση που μπορεί να εμφανιστεί τόσο μετά όσο και κατά τη διάρκεια μιας ιογενούς λοίμωξης. Παρότι συχνά ανησυχεί τους γονείς ή τους ίδιους τους ασθενείς, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υποδηλώνει κάτι σοβαρό και υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία. Η σωστή ενημέρωση και η διάκριση από πιο σοβαρά εξανθήματα είναι κρίσιμες για την αποφυγή άσκοπων ανησυχιών και τη στοχευμένη αντιμετώπιση. Σε κάθε περίπτωση, η κλινική εκτίμηση από επαγγελματία υγείας παραμένει το ασφαλέστερο βήμα όταν υπάρχει αμφιβολία.

📚 Βιβλιογραφία

1. Habif T. Clinical Dermatology. 6th ed. Elsevier; 2016.
2. Feldman SR, Venna S. Postviral rashes. UpToDate.
3. CDC. Viral Exanthems.
4. DermNet NZ. Viral exanthems.
5. Chung EH. Postinfectious and immune-mediated dermatologic eruptions. Allergy Asthma Proc. 2020.
6. Johansson C, Kirsebom FCM. Mucosal and systemic immune responses after viral infections. Nat Rev Immunol. 2022.
7. Mayo Clinic. Skin rashes after viral infections.
8. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed.
9. Pichichero ME. Viral illnesses and skin manifestations in adults. Infect Dis Clin North Am. 2019.
10. Leung AKC, Barankin B. Common exanthems in childhood and adulthood. Drugs in Context. 2015.